Tarnogórskie świątynie

Zabytkowy Kościół pw. św. Marcina

Jest to najstarsza świątynia miasta Tarnowskie Góry. Budowę kościoła rozpoczęto w wieku XIV, a na początku wieku XV, dokładnie 15 kwietnia 1415 roku, ustanowiono parafię. Świątynia jest niewielkich rozmiarów, jej dzisiejszy kształt
to również efekt wielu kolejnych przebudów, jednak piękne polichromie oraz ciekawe wnętrze cieszą oczy turystów
i wiernych.

 

Dzięki powstałemu niedawno Stowarzyszeniu Dziedzictwo można kościół zwiedzać z przewodnikiem (https://sdziedzictwo.pl) i dowiedzieć się wielu interesujących szczegółów o tej budowli, okalających go terenach, jak również o minionych czasach tych ziem.

(źródło: http://swmarcin.com)

Kościół pw. św. Józefa Robotnika

Dzisiejszy kościół powstał w wyniku przebudowy „hali cmentarnej” wybudowanej w roku 1919. Pierwotny budynek nie służył przechowywaniu zwłok, stanowił zasadniczo bardziej okazałą bramę wejściową na nekropolię. Pomysł na zaadoptowanie tego obiektu na kościół i stworzenie nowej parafii narodził się w roku 1959, ale dopiero w roku 1981,
a dokładniej 3 maja tegoż roku erygowano parafię.

W roku 2004 otrzymano zezwolenie na rozbudowę kościoła.  Dopiero w roku 2016 świątynia otrzymała ostatni szlif w postaci mozaiki w absydzie prezbiterium. Wykonawcą mozaiki był Ks. prof. Marko Ivan Rupnik, który wraz ze swoją ekipą zrealizował między innymi mozaiki w krypcie nowego kościoła w San Giovanni Rotondo, w sanktuarium św. Jana Pawła II w Łagiewnikach i w wielu innych miejscach. Mozaika kościoła św. Józefa Robotnika uwypukla różne aspekty pracy rąk ludzkich i jej duchowy wymiar.

W roku 2004 otrzymano zezwolenie na rozbudowę kościoła. Dopiero w roku 2016 świątynia otrzymała ostatni szlif w postaci mozaiki w absydzie prezbiterium. Wykonawcą mozaiki był Ks. prof. Marko Ivan Rupnik, który wraz ze swoją ekipą zrealizował między innymi mozaiki w krypcie nowego kościoła w San Giovanni Rotondo, w sanktuarium św. Jana Pawła II w Łagiewnikach i w wielu innych miejscach. Mozaika kościoła św. Józefa Robotnika uwypukla różne aspekty pracy rąk ludzkich i jej duchowy wymiar.

(źródło: Ks. dr. Herbert Jeziorski, Tarnogórski Kościół św. Józefa Robotnika, Tarnowskie Góry 2017)

Kościół pw. św. Ap. Piotra i Pawła

Kościół został zbudowany przez protestantów w roku 1529. Pierwotnie świątynia była budynkiem drewnianym, jednak już w ciągu kolejnych dwóch lat przebudowano ją na murowaną, rozbudowując kolejno o prezbiterium (1545 r.) i wieżę (1563). Na wieży działa po dziś dzień zegar z 1586 roku,
podobno jeden z najstarszych na Górnym Śląsku.

                               

W XVII wieku po wojnie trzydziestoletniej oraz zmianie właścicieli na ziemiach Tarnowskich Gór kościół przechodzi w ręce katolików. Do stanu obecnego kościół został rozbudowany w latach 1848-51.
W świątyni znajdziemy późnobarokową kaplicę św. Barbary z obrazem pędzla Johannesa Bochenka. Kaplica ta nawiązuje ściśle do kultu św. Barbary, patronki między innymi górników.
W latach 80. XX wieku przeprowadzono kolejną renowację kościoła, której autorem był prof. Werner Lubos. Wtedy to nad wejściem do kaplicy św. Barbary wykonano fresk upamiętniający ofiary wojen oraz górników poległych podczas pacyfikacji Kopalni Wujek w roku 1981. Uwagę przykuwa kasetonowy strop świątyni, płyty nagrobne znajdujące się w ścianach oraz malowidło ścienne w prezbiterium wykonane rzadką techniką sgraffito.

(źródło: http://www.piotripawel.org)

Ewangelicki Kościół Zbawiciela           

Dzieje tarnogórskiego protestantyzmu sięgają czasów Reformacji, natomiast historia obecnego kościoła ewangelickiego wiąże się z okresem po 1742 roku, kiedy tutejszą parafię reaktywowano jako jedną z pierwszych na Górnym Śląsku. Tarnogórscy ewangelicy zagospodarowali wówczas dwa budynki przy Rynku. Jeden przeznaczono na dom modlitwy, który w 1780 roku przebudowano według projektu Christopha Worbsa na barokowo-klasycystyczny kościół. Z kolei drugi dom długie lata pełnił funkcję plebanii.
W latach 1898–1900 oba budynki scalono, powiększając kościół do obecnej wielkości. Plebanię przeniesiono wtedy do nieistniejącej dziś kamienicy, sąsiadującej z kościołem od strony wschodniej. Przebudowana świątynia zyskała neoromański charakter. Autorem projektu był monachijski architekt, Adolf Seiffhart. Fasada kościoła ozdobiona jest ryzalitem, zwieńczonym trójkątnym szczytem oraz smukłą, wysoką wieżą. Wystrój świątyni również utrzymany jest w stylu neoromańskim.
We wnętrzu uwagę zwraca dwukondygnacyjny ołtarz ambonowy, nieustalonej proweniencji XVII-wieczna płyta nagrobna Georga Friedricha von Wirbskiego za ołtarzem, charakterystyczne dla świątyń protestanckich empory oraz barwne witraże. W kościele odbywają się Tarnogórskie Wieczory Muzyki Organowej i Kameralnej (wrzesień–paździenik).

(źródło: Marek Panuś, Matka górnośląskich zborów. Parafia ewangelicka
w Tarnowskich Górach w latach 1742–1945, Tarnowskie Góry 2017.)

Tarnogórska Synagoga

Istnienie gminy żydowskiej na terenie Tarnowskich Gór zostało usankcjonowane prawnie pismem hr. Henckla von Donnersmarcka dnia 11 lipca 1821 roku, w którym ustanawiał on pięć gmin żydowskich na terenie ziemi bytomskiej. Jednak wyznawcy judaizmu przebywali na tych ziemiach już wcześniej i najprawdopodobniej pierwszą synagogę w Tarnowskich Górach wybudowali już w roku 1815, w jej miejscu postawiono później nową, większą bożnicę.

Nowa synagoga na rogu dzisiejszych ulic Teofila Królika oraz Szymały powstała w roku 1864, uroczyste poświęcenie odbyło się 1 września. Niestety początek II wojny światowej był nieszczęśliwy dla tej świątyni, gdyż już w 1939 roku została ona spalona przez hitlerowców. Aktualnie w miejscu jej istnienia zobaczyć można w bruku odwzorowany czerwonym kamieniem zarys bożnicy. Dla upamiętnienia historii gminy żydowskiej Tarnowskich Gór 19 listopada 2006 roku odsłonięto w tym miejscu pomnik w kształcie kolumny zaprojektowany przez Artura Lubosa oraz Krzysztofa Mazika.

(źródła: http://www.montes.pl; http://pl.wikipedia.org)